|

越南第一份官方發行
e羅馬字報紙
(嘉定報1865)

《嘉定報》
主編張永記e墓

1923年發行e羅馬字報紙
《越南魂》
Copyright 2000-2001 by
Taiwan Buffalo International
All rights reserved.
updated 2001/03/14
|
|
Texas-Vietnam
11/12/2000
Eng-am ui DFW chian-ong Oatlam. Seng-ui DFW che AA kau LA, chiah ti
hia chiap che Kok-thai hangkhong (Cathay Pacific) kau Hiongkang, chiah koh
ui HK choan khi Oatlam e Ou Chi Beng chhi (TPHCM).
Ui LA che kau Hiongkang taikai ai 14 tiamcheng. Hui-ki teng e
kongpo ionggi chu-iau si Enggi kap Kngtang-oe. Che hou goa siuN tioh kong
Taioan u chit koa lang phoepheng Taioan e Tiong-eng (EVA) hangkhong iong
Taigi kongpo. Kong siaNmi iong Taigi to si sim-koaN kheh-eh, te-hng chu-gi
e piau-hian. Goa chin hoai-gi hit koa lang m-chai e phoepheng Cathay ah
boe? Hiatchia kantaN e ti hia khoaN Hiongkang tian-iaN, thiaN Kngtang-oe
thiaN kah song kah?
Goa ti Hiongkang ki-tiun choan-ki khi Oatlam. Ti ki-tiun
chha-put-to theng-liu 1 tiamcheng. Ti chit 1 tiam laite, goa sou thian-tioh
in chai-te Hiongkanglang chha-put-to 9 siaN isiong long iong Kngtang-oe
the kong. Che hou goa siun-tioh Taigi ti Taioan e su-iong
chengheng. Taioanlang tui Taigi e kianchhi sitchai khah su1 Hiongkanglang
tui Kngtang-oe e kianchhi. Oan chit e kak-tou lai khoan,
Taioanlang sou tu-tioh e goalai chengkhoan e "Kokgi Chengchhek"
sitchai pi Hiongkanglang tu-tioh e khah giam.
Ti hui-ki teng ka the 2 hun Hiongkang e pochoa "Beng Po"
(明報)
kap "Phongko Jitpo" (蘋果日報) lai khoan.
Pochoa laite chu-iau si iong hoan-the e hian-tai Tiongbun (Pakkian-im)
lai sia. U chit-koa pou-hun iong Hanji-sek e Kngtang-oe lai sia.
Kngtang-oe chhut-hian e pan-bin, chu-iau si ge-bun, ngou-lok simbun,
chengti banggah, kap iniong (quote) kong-oe-chia e oe. U tang-si-a ma e
chhut-hian ti pochoa e piau-te, hiatchia si sionggiap kongko laite. Chiu
goa theh-tioh chit 2 hun lai pi, Phongko Jitpo pi Beng Po ke khah che
Kngtang-oe. Chongsi, cheng-the lai kong, chit 2 hun pochoa iong Kngtang-oe
e pi-le long pi Taioan e pochoa laite iong Taigi e pi-le khah koan.
Chit 2 hun pochoa long u po-tioh Taioan ham Tiongkok e simbun. Chit
2 hun pochoa po tioh Tiongkok esi, in ka Tiongkok kio-cho "kok-lai"
(國內)
hiatchia "lai-te." (內地) U-si ma kio
"Tiongkok," tian-to Taioan e Tiongkoklang siong ai iong e
"Tai-liok" (大陸) bo chhut-hian ti
chit 2 hun pochoa. Siongtui "lai-te," in kio in ka-ti "pun-kang."
(本港)
In kio Taioan long kio "Taioan," kio Tan Chui-Pin
"Taioan Chongthong," tian-to bo khoan in iong "Tionghoa
Binkok" chit e kok-ho. Tui Hiongkanglang lai kong, "Taioan"
si chok chu-lian e chhenghou. Tian-to Taioan e hit koa Tiongkoklang kian
"Taioan" kian kah beh si, nge-si m senggin Taioan,
kantan beh iong "Tionghoa Binkok."
TPHCM,
Vietnam 11/14/2000
Che 1 kang e hui-ki liau, chiong-ki-boe lai kau Oatlam e Ou Chi
Beng chhi (TPHCM). Che si te 4 pai lai Oatlam, te 3 kai lai TPHCM. Chit
pai lai, chu-iau si beh chhamka 5th International Symposium on
Languages and Linguistics: Pan-Asiatic Linguistics.
Hui-ki poe kau Oatlam e teng-thau esi, ui hui-ki teng iau khoan
e tioh cheng chit-cham-a Bi-kong-ho cho toa-chui e hun-giah. Hui-ki kau-ui
liau, kangloh ti Tan Son Nhat (新山一)
kokche ki-tiun. Ki-tiun iau si chin pha-hng e kamkak,
put-li-ko hangkhong-cham e toa-lau u pi cheng-hoe lai esi kai-sian chin
che. Langkheh esai ui hui-ki teng tit-chiap loh kau hangkhong-cham, m bian
koh iong chhia ti hia chiap sang.
Ui ki-tiun hia chah 1 tai ke-teng-a beh che jit-khi
chhi-lai. Thau-a hit tai ka goa siu 5 khou Bikim (=70,000VND), goa hiam
seng kui, to koh chah lenggoa 1 tai. Te 2 tai e kesiau goa ka thai kah
chhun 50,000VND (ui ki-tiun kau Sinh Café). Chit e
ke-siau iau sng haply. Kau chhi-lai liau, goa khoan i he
thiau-pio-e thiau kau 46,000VND.
Kau Sinh Café liau, goa chiah chaiian in hia bo
teh chou chhu hou lang toa. Goa to ti hu-kin siong khoan u chhu
chou lang bo. Chit-khun-thau to lai kui-a-e lang mng goa beh chou pang-keng
bo. U lang hoah kong 1 me chiiau 5 khou Bikim, mkoh goa bo chhap i.
Sengkoe siok u-si ma e u bunte. Au-lai u chit e lang theh lusia laite
pangkeng e siongphin hou goa khoan, kong 1 me chiah
7 khou Bikim. Goa khoan he pangkeng sui-sui-a, to ta-eng toe i
khi khoan mai leh. Kau-ui liau, goa mng thau-ke khoan
1 me goa che chin, i kong 8USD. Goa kong kam msi 7 USD nia. I
kong in he khah toa keng, ai siu 8 khou; na beh 7 khou, to ai khi tui-bin
hit keng lusia. Goa to kha-bang koan leh khi tui-bin mng kesiau.
Kau tui-bin liau, thau-ke chhoa goa khit-li khoan pangkeng.
Pangkeng chin se3. U 2 e mngchhng, tiansi, te-4-tai, pengsiun,
po-hiam-kui. Pian-sou iau chhengkhi chhengkhi a, sio-chui choan leh to u.
Goa ka mng kong che 1 me ai goa che, i kong "8USD." Goa ka mng
kong kam msi 7USD nia. I siun siun leh kong na beh
7USD, to ai toa khah tengkoan chan e pangkeng. Goa kong khah koan leh goa
bo chha. I to chhoa goa khi toa 4 lau e pangkeng (in Oatlam e snghoat si
3F).
Ti Oatlam, chin che sengli, chhiun kong be2 mih,
chou-chhu, che chhia, long to ai hoah-ke. Na bo si e hong kong3 phan-a.
Tek-piat si lai Oatlam chhittho e goa-kok-lang, tian iong in
pun-kok e kesiau hangcheng lai khoan Oatlam e kesiau, siun
kong Oatlam e kesiau chin siok a. Sit-che-siong, Oatlamlang hou
goa-kok-lang e kesiau tian tian si in pun-kok-lang e
kui-a-poe, sinchi si kui-chap-poe e.
Hengli khng ho-se liau, to chhutkhi she seh leh. Goa seng khi Sia-hoe
Jinbun Tai-hak, iah to si chit pian Pan-Asiatic conference e chu-pan tan-ui,
chhoe chu-pan-jin. Eng-ui kau tan goa iau mchai tai-hoe e
si-kan te-tiam. Chit pai e hoe-gi, seng-pan tan-ui kholeng bo san
kenggiam, chin bo hau-lut. Lian gun he-lin e kau-siu Edmondson, chit pai
hoe-gi e keynote speaker chi-it, to bo siu-tioh chengsek e iau-chhian-ham.
To ai i chu-tong ham chu-pan tan-ui lian-lok chiah siu-tioh iau-chhian-ham.
Sia-hoe Jinbun tai-hak si goa 2 tang cheng hioh-loah esi lai chia
oh Oatlam-oe e sou-chai. Chit pai e gian-tho-hoe chu-iau to si Oriental
Studies (Tanghong Giankiu) e pou-mng teh chau-chong. 2 tang cheng goa u
khi pai-hong koe Tanghong Giankiu-sou. Chin tu-ho chit pai e hoe-gi si in
chu-pan e.
Kau sia-hoe Jinbun tai-hak esi, kantan e-ki-chit
Tanghong Giankiu-sou ti to chit tong toa lau, soah be-ki-chit ti to chit
chan. Kou-put-gi-chiong, to chit chan chit chan chhoe. Chin ho-un, goa teh
chhoe esi soah tu-tioh chu-pan-chia Bui Khanh The. I khoan goa
chhiu lin theh chit tiun Pan-Asiatic e phoe, to cho cheng lai
ka goa chio-hou. I chhoa goa khi in e pan-kong-sek, theh chit koa tai-hoe
e chu-liau hou goa. In hit-tang-chun tng the chhoan chit koa gian-tho-hoe
e su-hang.
Chih-chiap tioh chu-pan tan-ui liau, goa chau khi in hak-hau e
chhan-thian lim ia-chi-chiap. Hia e ia-chi-chiap kap 2 tang
cheng lim e kesiau kangkhoan, 1 liap 3,000VND. Goa to na lim na khoan
tai-hoe e chu-liau. In u ka sou-u e tiah-iau (abstracts) siu-chip khit-lai
in3 cho chheh. Mui chit phin Engbun tiah-iau long u hoan-ek cho
Oatlam-oe. Goa khoan hit pun chheh laite ma u Tiong-iong
Gian-kiu-in Li Jin-kui kau-siu e tiah-iau. Sng-sng leh, chit-pai
kantan goa kap Li Jin-kui si ui Taioan lai e.
E-pou ti goa toa e sou-chai hu-kin seh. Hia khui be chio Internet
café. Laite e langkheh tu-liau goa-kok koan-kong-kheh chi-goa, ma u
be chio Oatlam e siau-lian-a teh iong email. Tai-kai u 3 sian
cho-iu si Oatlamlang. Khoan e-chhut email ti Oatlam e sin
se-tai ma khai-si liu-heng a. Ti Saigon (TPHCM), iong email 1 huncheng e
hangchengke si 200VND (hah 0.5 NTD). Ti Hanoi, si 400VND. Sok-tou long
chin ban, tai-kai si Taioan e kui-a-poe ban. Usi khah ho-un, sok-tou esai
u Taioan e chit poan. Na phain-un, put-si chhut-hian
"error," hou li beh khau bo bak-sai. Sui-lian u
"error," si-kan chiau-siong sng chin.
TPHCM,
Vietnam 11/15/2000
Kin-a-jit chai-khi khi Ou Chi Beng ki-liam-koan chhamkoan. Chit pai
khi hia chu-iau beh chha teng pai ti hia hoat-hian tioh e "Viet Nam
Hon" e siongkoan chu-liau. Goa mng hia e hok-bu sio-chia khoan
in chai-ian VNH te it ki si tangsi chhut-pan e bo, kiat-ko in
mchai. Ti hia tiam-lam e hit hun si 1923 ni chhut-pan e. He kantan
si copy-pun, goan-pan thian kong ti Hanoi. Goa ka hit e
sio-chia mng khoan esai copy kap hip hit tiun VNH bo,
i kong ai chhengsi in tengsi. I lau goa e tian-oe, kong chiah kap goa
lian-lok. Goa ma lau i e tian-oe, ban-it bo kha lai, goa theng-ho chu-tong
ham i lian-lok.
Amsi ham Di kin-bin chiah png. Di si goa 2 tang cheng ti
chia oh Oatlam-oe esi sek-sai e. I hit chun si Sia-hoe Jinbun tai-hak
Engbun-he e hakseng. Ku-ni pi-giap liau ti mou chit keng 5 chhin
kip e hotel chiah thau-lou.
Chiah png soah, i chai goa ti chhi-lai seh seh leh, soa-lai khi seh
chit keng sin khui e chheh-tiam. Di chit-mai u be2 1 tai sin e 100 c.c. e
ou-tou-bai. Che khi-lai chin kin ma khah songkhoai. I kong i be2 hit tai
chha-put-to 1,000 ban VND, hah Bikim 700 khou, Tai-phio 2 ban thong khou.
I kong chit-mai ou-tou-bai ti Oatlam ke khah siok a, eng-ui he si Tiongkok
sengsan e, msi Jitpun goan chong e.
Hit keng chheh-tiam u be-chio su-tian. Laite e langkheh ma chin che.
Ti hia be2 kui pun a iu-koan Oatlam e leksu e chheh. In laite ma u chit e
tian-khi pou-mng, laite u be7 Kim-ji-tian e tian-chu su-tian. Engbun,
Oatlam-oe tui-ek e 1 tai 2,850,000 VND. Na beh ke u Engbun hoancho
Tiongbun e kongleng, 1 tai 3,750,000. He long si Hiongkang sengsan e.
TPHCM,
Vietnam 11/16/2000
Kin-a-jit si Pan-Asiatic gian-tho-hoe khui-hoe e te-it-kang.
Longchong u lai-chu se-kai kokkok 100 thong lang chhamka. Cheng-the lai
kong, iau pi goa goan-pun siongsiong e pan liau khah ho.
Chit pai chu-pan tan-ui tong-goan be chio in he-lin e lau-su kap
hakseng. Khoan e chhut in chin iongsim the sengpan chit pai e
hoe-gi. Ti tai-hoe hu-chek po-to e lang si chit koa khah siau-lian e.
Ki-tiong hit kui e chou-gin-a long sen liau be bai. Goa thau-a
kio-si in si hakseng, au-lai chiah chai in si he-lin e "kang-su"
hiatchia "chou-kau." U kui-a-e long tai-hak tu pi-giap, lau loai
he-lin ka chheh. In toa pou-hun long chit bin ka chheh, chit bin chin-siu,
chun-pi kho gian-kiu-sou hiatchia tng teh thak giankiu-sou.
Kin-a-jit ham Li Jin-kui kau-siu sio khai-kang chit e. Goa ma ka
goa e mia-phin tu hou i. I chaiian goa u teh cho
Oatlam-oe giankiu, u tam-po-a igoa. I kong goa kholeng si Taioan te 1 e
cho Oatlam-oe giankiu e.
Ti tai-hoe ma tu-tioh Walton. Goa ka the-khi kong beh iau-chhian
i cho goa e phoksu lunbun chi-to kau-siu chi it. I chin kheh-khi kong i
li-khui Oatlam ikeng chin ku a, Oatlam-oe khah bo hiah liu-liah a.
Ti hia ma ham kui-a-e Engbun-he e lau-su khai-kang. In tui goa hit
phin lunbun, "language, literacy, and nationalism: a
comparative study of Vietnam and Taiwan" chin u hengchhu. Vu kau-siu
koh tek-piat lai ka goa tho lunbun. I eng-ui ai chu-chhi hoe gi,
bo-hoat-tou lai thian goa chit tiun. Amtng chau khi
Bien Thanh chhi-tiun hu-kin e Pho 2000 chiah pho (ho-hun). Hia
e ui-seng iau be bai, chhengkhi chhengkhi a. Hia si goa ti Oatlam te it
pai khoan tioh the-kiong ui-seng-ti7 hou langkheh su-iong e.
Hit keng-tiam e kesiau iau chin haply. 1 oan pho chiah 12,000
VND.
TPHCM,
Vietnam 11/17/2000
Kin-a-jit si gian-tho-hoe e te 2 kang. Goa e hoat-piau si-kan si ti
e-pou. Goa u chah chit-koa slides beh lai present. Goa kian
tai-hoe bo slide projector, sou-i goa koh choan-kang ui Bikok sui-sin chah
chit tai slide projector. Kiat-ko goa be-ki-chit in chia e tian-ap si
220v, ham goa e slide projector su-iau e tian-ap be hah. Sou-i goa to mng
in kangchok jin-goan khoan esai pang goa chhiau 1 tai slide
projector bo. In sui-lian kong beh pang goa chhoan, ui-tioh anchoan
khi-kian, goa iau-si than ki-hoe chhut-khi hu-kin e tian-khi-hang mng khoan
u pian-ap-khi bo.
Ti tai-hoe e hotel (Rex Hotel) hu-kin e tian-khi-hang mng tioh
pian-ap-khi. Taioan cho e, ui 220v choan kau 110v, 1 liap 40,000VND. Na si
beh siang-hiong choan-oan e kongleng, 1 liap si 70,000VND. Ti
Rex hu-kin u be-chio be7 siongki e. Goa to houn-ki chau khi mng
khoan in chia siongki e hangcheng anchoan. Ti hia,
Nikon N60 e kesiau ai 390 USD. 28-80mm Nikon kian-thau (Thaikok
che) ai 100 USD. Goa ka mng kong he kian-thau kam chinchian
Jitpun goanchong e. Thau-ke kong si, koh ki kian-thau tengkoan
e "made in Japan" hou goa khoan. Goa siun
kong thai u kholeng chiah siok. Goa ti Bikok be2, kangkhoan hit ki kian-thau,
mkoh si Thaikok cho e, to ai 190 USD. Thai u kholeng Jitpun cho e kantan
100USD. Goa to siongse ka the-khit-lai khoan, hoatkak u
"made in Thailand" hong kham khit-lai e ku-hun. Goa ioh, in he
be7 siongki-e ka "made in Thailand" kham khit-lai liau chiah koh
phah "made in Japan" khit-li. Iong anne lai koai goa hang e
langkheh.
Goa hoat-piau e si-kan si ti e-pou 2 tiam. Chiah tau3 soah, to seng
khi chhong slide projector. Ho ka-chai e eng chit. Goa hit tiun
chha-put-to chian chap-e thian-chiong, pau-koa
Walton, Li Jin-kui, Hanoi kokka tai-hak e Doan Thien Thuat (Center for
Vietnamese and International Studies e Chu-jim), kap Hanoi Han Nom in
(漢喃院) e Nguyen Quang
Hong.
Goa hoat-piau soah, Doan kau-siu kap Nguyen kau-siu long ham goa
khai-kang koh tih mia-phin hou goa. Doan kau-siu koh pai-thok
goa kia Taioan Lomaji e siong-phin hou i. Chhiun
kong 1661 ni chhut-pan e pen-pou-oe e Ma-thai-hok-im, kap 1885
ni chhut-pan e Tai-oan Hu-sian Kau-hoe-po.
E-pou e lim-te khai-kang si-kan, tu-ho ham Li Jin-kui, Li Jingfang
(Tiongkok Binchok Hak-in gigian-he e he-chu-jim) ti hia kong
tioh bunji e bunte. Li Jingfang kong tioh kui-ni-cheng Tiongkok e chit koa
chio-sou binchok e hakchia ma bat sia koe chit koa bunchiun
chu-tiun Hanji ham Lomaji lam leh sia in e binchok gigian.
Chu-iau goan-im si in kamkak in thoan-thong e bunji (Hanji kap ui Hanji
ian-pian chhut-lai lui-su Oatlam e Chu Nom e ji) seng phain oh,
chin che sinchi pi Hanji khah hok-chap. In chu-tiun seng hok-chap
e ji to iong Lomaji lai sia. Li Jin-kui kau-siu ti hit-chun kong i kamkak
iau si iong Lomaji siong hongpian. Hanji ham Lomaji lam lai lam khi bo
hau-lut ma bo kokche-hoa. Goa hit chun to teh siun kong i mchai
si kong chin e ah kong ke2 e. I kenglian e hiah sian-chin chanseng iong
Lomaji cho bunji.
E-pou 3 tiam si business meeting e si-kan. Hoe-gi tiong koatteng
au-pai e Pan-Asiatic gian-tho-hoe kangkhoan beh ti Oatlam ki-heng, put-ko
te-tiam soa khi pak-peng e Hanoi.
Khui-hoe soah ham Edmondson, Edmondson e lau tonghiong, kap Li
Jingfang khi 5 lau lim im-liau. Ti hia, Li Jingfang the-khi kong Tanglam-A
hit tiau "Lan Chhang chiang" (瀾滄江)
si ui Lao (Liau-kok-oe) lai e. Ti Liau-kok-oe laite, "lan" si
chit pah ban e isu, "chhang" si chhiun (象)
esi.
Amsi tai-hoe u chun-pi am-hoe kiam png-chhai lai khoan-thai sou-u e
chham-u-chia. Ti hia, goa chu-tong ham in hit kui-e hu-chek po-to e cha-bou
gin-a kong-oe. Tng goa ka bak-boe hiu khi Trinh Thu Huong esi, goa
hoat-kak i ma teh khoan goa. Goa to cho-cheng khi iong
Oatlam-oe mng khoan i kamsi chia e hakseng. I ka goa kong i si
chia e kang-su. Goa to in kong thai chiah "tre" (Oatlam-oe
siau-lian e isu). I thau-a thian bo goa e isu, au-lai ti hia
chhio. Goa-lai goa e hoat-im bo phiau-chun, i thian tui "thai
hiah siok8" khi. Goan-lai, "chhou-siok" ham "siau-lian"
e Oatlam-oe hoat-im chin chiap-kin. Hit am gun 2 e to ti hia khai-kang.
Boe-a goa ka tho tian-oe kap te-chi, i ma chin songkhoai to hou goa. Goa
pun-chian beh iok i keh tng kang chhut-khi, mkoh i ai toe
thoan5 hok-bu hit koa u chhamka hoe-au 1 kang lu-iu e tai-hoe chham-u-chia.
TPHCM,
Vietnam 11/18/2000
Kin-a-jit ham Ou Chi Beng phok-bu-koan e
lang lian-lok khoan esai ian-in kap hip-siong bo.
Lenggoa, e-pou chau khi Tiun Eng-ki (張永記)
e bong hit-siong.
Ti phok-bu-koan hia u chit e hok-bu
sio-chia ho cho Nga. I ehiau kong Tiongbun. I chin jiat-sim pang goa
chau-chong siong-koan e chu-liau. Chiau in hia e kui-teng, na beh hit-siong
iah-si ian-in, to ai u hak-hau kau-siu e thui-chian chiah esai
tit. Goa chit pai ti gian-tho-hoe tu-ho u sek-sai chit-koa Oatlam e
kau-siu. Goa to kha tian-oe hou Vu kau-siu chhian i pang goa
thui-chian. I chin a-sa-lih to ta-eng.
[ Tngkhi Jit-chi e Soan-hang ] |
|